کارشناسان مختلف براي توسعه سه ضلع قايل هستند سرمايه اقتصادي، سرمايه انساني و سرمايه اجتماعي نخبگان سرمايه انساني بحساب مي آيند اما سرمايه اجتماعي نوعي کيفيت رفتاري براي تک تک افراد جامعه است که کردار آنها را قاعده مند مي کند، خطاها را کاهش مي دهد و کار را روان مي کند. سرمايه اجتماعي به زندگي تک تک افراد جامعه پيوند مي خورد ساختارهاي فرهنگي،ارزشي بر سرمايه اجتماعي تاثير مي گذارند.اعتماد و چگونگي رابطه دولت -ملت يکي از مهمترين و پايه اي ترين شاخص هاي شکل گيري سرمايه اجتماعي يک جامعه است.فرهنگ ايراني به علت سابقه کهن تاريخي اش واجد ويژگي هايي است که به زودي و به سادگي قابل زدودن و تحول نيستند اگر آبرو داري يا مخفي کاري ، رودربايسي يا ريا کاري، تعارف مداري، قدرت پرستي،استبداد گري و خود محوري به صورت تاريخي به عنوان ويژگي هاي برجسته رفتار ايراني در آمده اند.آنها را نمي توان به سرعت تغيير داد بنابراين با نگاهي به رفتار ما ايرانيان به مجموعه اي از رفتار هاي خوب و بد بر مي خوريم که زدودن بخش رفتار هاي زشت آن، کاري دشوار است. ريا،تملق، عدم تحمل انتقاد و دروغگويي نمونه اي از رفتارهاي ناپسند است که چهره تابناک ايراني را تاريک کرده و سرمايه اجتماعي را تحليل مي برد فهرست بالا بلند رفتارهاي ناپسند موجب تداوم فرهنگ استبدادي شده است.آنچنانکه تداوم فرهنگ استبدادي خود با عث زايش اين نوع رفتارهاست بي تفاوتي و تحمل ناهنجاريها در کنار عدم تحمل همديگر ميوه هاي ناخوشايند اين ريشه تاريخي است.شاه ميوه اين درخت کهن بي اعتمادي است، بي اعتمادي محصول بي صداقتي است بنابراين وقتي فرهنگ تاريخي ما زاينده بي صداقتي مي باشد و بي صداقتي پايه بي اعتمادي را تشکيل مي دهد بايد نتيجه گرفت که فرهنگ ايراني برغم برخورداري از برش هاي نوراني تاريخ خود همچون برش ورود اسلام به فرهنگ ايراني، برش بروز و ظهور مردان بزرگي چون فردوسي، مولوي، سعدي و حافظ اما همچنان اين فرهنگ به دليل عدم غربالگري،بي صداقتي توليد مي کند و اين خود بي اعتمادي مي آفريند و بي اعتمادي نقطه مقابل سرمايه اجتماعي است. پس فرهنگ ايراني از نظر سرمايه اجتماعي فرهنگ غني بحساب نمي آيد به همين دليل هم گفته مي شود عادات،روحيات و هنجارهاي اجتماعي کاهنده سرمايه اجتماعي اند وقتي اعتماد از جامعه رخت بربندد، عقلانيت آن جامعه مختل شده است و زمانيکه عقلانيت جامعه مختل شود افق هاي انديشه ما کوتاه خواهد شد.اين مقدمه مطول به اين جهت نوشته شد تا معلوم گردد که چرا برغم تراکم ثروت و درآمد اما تغيير ملموس در توسعه کشور مشاهده نمي شود.افق هاي سند چشم انداز توسعه ايران 1404تنها در پرتو اصلاح رفتار،عادات و هنجارهاي اجتماعي قابل تحقق است براي بسياري همواره اين سوال مطرح است که چرا هرکس که در جايگاه دولت قرار مي گيرد تمايل به دولت بزرگتر و عريض تر پيدا مي کند؟ شايد پاسخ اين چرا ها و صدها چراي ديگر به اين بيماري رفتاري بر ميگردد.در کشوري مثل ايران تا اقتصاد رانتي حاکم باشد و درآمد نفتي دولت را هرروز سرمايه دارتر و بي نياز تر نسبت به مردم کند و فرهنگ "خود عقل کل بيني" رايج باشد در اين هنگام نخبگان نه محور توسعه که عده اي منتقد،نق زن و مفت خور لقب مي گيرند و از چرخه توسعه حذف خواهند شد و دولت همچنان با تکيه بر طلاي سياه زيرزميني (نفت) خودرا بي نياز از طلايي انديشه اي روي زمين (نخبگان) مي پندارند و تصميم گيري هاي کشور از پشتوانه عقلانيت جمعي تهي خواهد شد و "خود عقل کل بيني " جاي عقل جمعي را مي گيرد. عادات فرهنگي مردم مهمترين مانع توسعه بحساب مي آيد اينکه چرا مردم ما با اين عادات گرفتارند خود نياز به آسيب شناسي مستقل دارد اما از آنجا که الناس علي دين ملوکهم مردم تابع خلقيات حاکمان خود مي باشند.چگونگي تعامل دولتمردان با مردم تاثير چشمگيري برخلقيات مردم داشته است تا مردم از حاکمان خود بردباري نبينند با موعظه بردباري ياد نمي گيرند.اگر مردم شاهد دولتمردان انتقاد پذير باشند خود به اين صفت دست مي يابند فرهنگ تملق،رياکاري محصول نوع نسبت دولتمردان با مردم است اگر مردم براي صراحت گويي احساس امنيت کنند مجبور به رياکاري نخواهند بود اگر حريم عقايد مردم و حقوق شهروندي آنها به رسميت شناخته شود اين احساس براي مردم اعتماد آفرين است بدبيني مردم نسبت به همديگر درنتيجه عدم احساس برخورداري عادلانه از حقوق و تکاليف است رضايتمندي، مردم را در مقابل تکاليف اخلاقي،انساني مسئول بارمي آورد بنابراين شرط لازم هرنوع حرکت اصلاحي و توسعه محور عبارتست از اصلاح عادات، رفتار و بسياري از هنجارها ي اجتماعي است مردم بايد باور کنند که بخشي از عادات روزمره آنها مانع بهبودي زندگي اجتماعي است دولت ها هم بايد بپذيرند که توسعه سه ضلع دارد که دو ضلع آن يعني سرمايه انساني (نخبگان) و سرمايه اجتماعي (کيفيت رفتاري مردم) تابع تعامل دولتمردان با مردم و نخبگان است و تا اين بنيان ها اصلاح نشود تمام حرکت ها روبنايي، سطحي، مقطعي و فاقد نتيجه دراز مدت خواهد بود.